58 gün önce
Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası (VOB) Türkiye'de yaklaşık 3 yıldır faaliyette. Borsa, faiz, dolar, euro, pamuk, buğday ve altın sözleşmeleri alınıp satılıyor. Talep daha çok borsa ve döviz sözleşmelerinde yoğun. VOB'da isteyen yatırımcı seçtiği sözleşmeye göre belli bir teminat yatırarak piyasalardaki dalgalanmalara karşı yatırımlarını koruyabiliyor
Döviz borcunuz var veya ihracat çısınız. 3 ay sonra dolar kurunun hangi seviyelere geleceğini tahmin edemiyorsunuz? Veya piyasalarda hava her an değişebileceği için elinizdeki hisse senedi portföyünün değer kaybetmesinden endişe ediyorsunuz?
İşte bütün bu olasılıklara ve risklere karşı yatırımlarınızı Vadeli İşlemler Borsası'nda korumak mümkün. Özellikle Türkiye gibi piyasaların dalgalı olduğu ülkelerde bireysel yatırımcıların yanı sıra işletmeler açısından da korunma amaçlı olarak VOB iyi seçenek olarak görünüyor.
İşte, Vadeli İşlemler Borsası nedir? Nasıl ve hangi kanallar aracılığı ile işlem yapılır? Riskleri var mı? Bütün bu soruları A Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Nuri Sevgen'e sorduk. 1-Vadeli İşlemler Borsası nedir?
Vadelİ İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB), vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alınıp satıldığı yerdir. Alınıp satılan bu sözleşmelere türev araçlar deniyor. En önemli fonksiyonu etkin risk yönetimi ve geleceğe yönelik fiyat keşfidir. Vadeli işlemler sözleşmeleri bugün üzerinden anlaşılan bir fiyattan belirli bir varlığı ileri bir tarihte teslim etme ve satın alma yükümlülüğünü içeriyor. Opsiyon sözleşmeleri ise bugün üzerinden anlaşılan bir fiyattan belirli bir varlığı ileri bir tarihte teslim etme ve satın alma hakkını içeriyor. Bu sözleşmeler türev araçlar olarak adlandırılıyor. 2-Dünyadaki büyüklüğü nedir? Türkiye'de ne zaman kuruldu?
Vadelİ işlemler borsalarının işlem hacmi dünyada 1.4 katrilyon doların üzerinde. VOB, Türkiye'de 4 Şubat 2005 tarihinde 34 üyesiyle işlemlere başladı. Üyeleri aracı kurum ve bankalardan oluşuyor. Merkezi İzmir'de bulunuyor. Yatırımcı sayısı istenilen ölçülerde değil. 30 bin yatırımcının altındayız. Daha gidecek çok yol var. Günlük işlem hacmi ortalama 700 milyon YTL ile 1 milyar YTL arasında değişiyor. 3-Hangi saatler açık? Ne alınıp ne satılıyor? Fiziki teslimat var mı?
Vadelİ İşlemler ve Opsiyon Borsası (VOB), sabah 09.30'da işlemlere başlıyor. Akşam 17.10'da kapanıyor. İşlem gören başlıca ürünler; İMKB-30 endeks, İMKB-100 endeks, YTL/Dolar,YTL/Euro,
91 ve 365 günlük devlet iç borçlanma senetleri, pamuk, buğday ve altın sözleşmeleri. VOB'da herhangi bir fiziki teslimat söz konusu değil. İşlemler tamamen on-line olarak gerçekleşiyor. 4-VOB'da nasıl ve ne şekilde işlem yapılıyor?
AlIm satım emri VOB'a üye banka ve aracı kurumlar aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Telefonla veya internet üzerinden de alım satım emri verilebiliyor. Öncelikle VOB'a üye olan bir aracı kurumda hesap açtırıyorsunuz. Daha sonra türev araçları alım satım çerçeve sözleşmesi denilen bir sözleşme imzalanıyor. Sözleşmeyi imzaladıktan sonra ilgili enstrümanın başlangıç teminatını yatırıyorsunuz. Ardından VOB'da işlem yapabiliyorsunuz. 5-Limit sınırı var mı? Ne kadar teminat yatırmak gerekiyor?
Herhangİ bir alt limit sınırı yok ancak her sözleşme için yatırılması gereken belli bir teminat var. Bir adet dolar sözleşmesi satın almak veya satmak isteyen bir yatırımcının işleminin gerçekleşmesi için hesabında 150 YTL başlangıç teminatı bulundurması gerekiyor. Bu tutar Euro sözleşmesi için 200 YTL, 365 günlük devlet iç borçlanma senedinde 500 YTL, pamuk ve buğdayda 240 YTL. 6-Geleneksel yatırım araçlarından farkları, avantajları nelerdir?
Geleneksel yatırım araçlarına sadece fiyatların yükselmesi beklentisiyle yatırım yapılır. Türev araçlarda fiyatların düşmesi beklentisi ile de yatırım yapılabilir. Ayrıca diğer araçlarda riski sınırlandırmak zor. Bu arada VOB'da sıfır stopaj avantajı var. Buna rağmen Türkiye'de yerleşik yatırımcıların hisse senedi, DİBS gibi bir çok yatırım aracından elde ettiği kazanç yüzde 10 stopaja tabi. 7-Her zaman riski sınırlandırmak mümkün mü?
EĞer korunma amacı ile bir işlem yapıyorsanız bir riski yok. Diyelim ki, ithalatçı bir firmasınız. Son günlerde dolarda bir yükseliş vardı. 100 bin dolarlık bir mal ithal ettiniz. 3 ay sonra parasını ödeyeceksiniz. 3 ay sonra kurların nereye gideceğini bilmediğiniz için bugünden kurları fikslerseniz doların yükselmesi sizi rahatsız etmeyeceği için bir risk oluşturmaz. Ama spekülatif anlamda işlem yapıyorsanız tam tersi bir pozisyon çıktığı zaman alacağınız risk de o oranda büyür. Spekülatif işlemler açısından risklidir ama getirisi de o oranda yüksektir. 8-VOB, hangi yatırımcı profili için uygun bir seçenek olabilir?
Borsa ve döviz yatırımcıları için oldukça uygun. Borsa yatırımcısının en büyük sıkıntısı şudur. Sizin 50 bin YTL'lik bir portföyünüz var. Diyelim ki, endeksin düşeceğini tahmin ediyorsunuz. Elinizdeki portföyün onda biri kadar yani 5000 YTL kadar IMKB 30 endeksi satışı yaptığınız zaman borsa beklediğiniz gibi düşerse kâra geçersiniz. Böylece elinizdeki portföyden dolayı herhangi bir kaybınız olmaz. 9-Vadeli işlemlerde en çok hangi sözleşmeler tercih ediliyor?
Vadelİ İşlemler ve Opsiyon Borsası'nda en fazla talep gören sözleşmeler, İMKB 30 sözleşmeleri. Borsa endeksinden sonra dalgalı seyrinden dolayı dolar sözleşmeleri bayağı ilgi görüyor. Emtia piyasalarına ise fazla talep yok. Pamukta, buğdayda ve altında talep diğer sözleşmelere oranla oldukça sınırlı. Borsa tanındıkça diğer sözleşmelere de ilginin artacağını düşünüyorum. 10-Yatırımcıdan alınan komisyon oranları?
SPK'nın belirlediği bir limit yok. SPK maksimum yüzde 1'e kadar komisyon alınacağını karara bağlamış. Ancak aracı kurumlar genelde binde 1 oranında yapılan işlemlerden komisyon alıyorlar. Yani; toplam aldığınız portföy büyüklüğünün binde 1'i civarında komisyon yatırımcıdan kesiliyor.
Kaynak:Akşam
Konular: ihracat
|